Wyzwania branży TSL
26 sierpnia 2026
W obecności szefów rządów Polski i Szwecji, Donalda Tuska i Ulfa Kristerssona podpisano w Gdyni umowę na zakup dla polskiej Marynarki Wojennej 3 szwedzkich okrętów podwodnych A26. Powstaną one w ramach programu „Orka”. Dokument parafowano 29 czerwca br., na pokładzie fregaty ORP Gen. Tadeusz Kościuszko. Wartość kontraktu to 20 mld zł.
Po wielu latach Polsce udało się wybrać dostawcę okrętów podwodnych dla MW. Będą to 3 jednostki typu A26 Blekinge, które zbuduje szwedzki koncern Saab Kockums. Ponadto w ramach zdolności pomostowej (gap filler), do MW trafić ma okręt typu A19 (typu Västergötland), który będzie przeznaczony do szkolenia oraz tymczasowego zapewnienia zdolności do działań pod wodą, do czasu otrzymania docelowych jednostek. Pierwszy okręt typu A26 będzie gotowy w 2030 r., lecz A19 ma trafić do Polski w 2027 r. W ramach współpracy budowa okrętów ma się częściowo odbywać w polskich stoczniach, a porozumienia zakłada także współpracę z polskim przemysłem i transfer wiedzy. Poza tym bliskość Szwecji i jej członkostwo w NATO pozwolą także korzystać ze szwedzkiej infrastruktury przy eksploatacji okrętów.
A26 mają 66 m długości oraz wyporność ok. 1800 t. Ich uzbrojenie to 4 wyrzutnie torped o kalibrze 533 mm, zdolne do wystrzeliwania także pocisków manewrujących. Zaletą jednostek ma być trudna wykrywalność, co będzie szczególnie istotne w stosunkowo niewielkim i płytkim Morzu Bałtyckim. Szwedzi budują już 2 jednostki tego typu, Polska otrzyma je szybciej niż strona szwedzka, co jest traktowane jako zaleta, w ocenie ekspertów może jednak oznaczać, że pojawią się opóźnienia i że Polska będzie musiał testować całkiem nową i niesprawdzoną konstrukcję. Ponadto umowa ma dotyczyć także współpracy przemysłowej, w tym szwedzkich zakupów polskiego sprzętu dla wojska. Szwedzi zadeklarowali zamówienie okrętu typu Ratownik, który powstanie w PGZ Stoczni Wojennej. W programie Orka rozważano także oferty z Niemiec, Francji, Włoch,HiszpaniiiKorei Południowej, budową zainteresowane było francuska stocznia Naval Group, hiszpańska Navantia, włoska Fincantieri, niemiecki ThyssenKrupp Marine Systems oraz koreański Hyundai Heavy Industries. Jedyny aktualnie używany przez Marynarkę Wojenną okręt podwodny to ORP Orzeł, który wszedł do służby w 1986 r.
W PGZ SW trwa obecnie budowa 4 okrętów wojennych: 3 fregat w ramach programu Miecznik oraz jednostki ratowniczej. Pierwsza z fregat ma zostać zwodowana w sierpniu br., zaś w grudniu ub.r. położono stępkę pod budowę drugiej. Program Miecznik to obecnie największy projekt w zakresie modernizacyjny polskiej MW. Jego celem jest zbudowanie 3 nowoczesnych fregat wielozadaniowych, które staną się podstawową siłą bojową polskiej floty, zastępując przestarzałe okręty typu Oliver Hazard Perry.
Obecnie trwa budowa pierwszej jednostki, ORP Wicher, która ma wejść do służby w 2028 r. Drugi okręt ORP Burza, którego budowa ruszyła pod koniec 2025 r., ma wejść do eksploatacji w 2030 r. Trzecia fregata ORP Huragan będzie gotowa na przełomie 2031 i 2032 r. Okręty powstają we współpracy z: Crist, Babcock, MBDA, Thales i bazują na brytyjskich jednostkach typy Arrowhead 140 i przy wyporności ok. 7 tys. t będą największymi polskimi okrętami bojowymi (długość to ok. 138 m, szerokość to ok. 20 m, zanurzenie wyniesie 5,5 m). Prędkość maksymalna jednostki ma wynieść ok. 26 w., a załoga liczyć będzie 187 osób. Jednym z głównych zadań fregat będzie obrona przeciwlotnicza, dlatego zostaną m.in. wyposażone w wyrzutnie brytyjskich pocisków przeciwlotniczych CAMM i CAMM-ER oraz armaty o zasięgu do 40 km i pociski zdolne razić cele na odległość powyżej 200 km.
Na potrzeby tego projektu na terenie PGZ SW zakończono niedawno budowę hali kadłubowej i hali produkcyjnej. Hala kadłubowa ma 154 m długości, 34 m szerokości i 46 m wysokości i pozwala stoczni na uniezależnienie procesu budowy o warunków pogodowych.
Umowa na budowę fregat została podpisana między Agencją Uzbrojenia i konsorcjum PGZ Miecznik w 2021 r. Wartość umowy wynosiła początkowo ok. 8 mld zł, niemniej w wyniku zawartych aneksów wzrosła pod koniec 2023 r. do ok. 15 mld zł. Obecnie trzon polskiej floty stanowią dwie fregaty rakietowe typu Oliver Hazard Perry – ORP Gen. T. Kościuszko i ORP Gen. K. Pułaski, które weszły do służby we flocie USA w 1980 r., a na początku XXI w. zostały przekazane polskiej MW.
W PGZ Stocznia Wojenna ruszyła także budowa kolejnej jednostki dla MW, który ma służyć m.in. do zapewnianie bezpieczeństwa marynarzom na okrętach podwodnych i nawodnych, zostanie wykorzystana także do niesienia pomocy cywilnym jednostkom.
Umowę na budowę okrętu w ramach programu „Ratownik” podpisano pod koniec grudnia 2024 r. w Gdyni, a jednostka ma być gotowa do 2029 r. Cięcie blach i położenie stępki odbyło się pod koniec listopada 2025 r. Wartość zamówienia dla MW to ponad 1 mld zł. Okręt będzie miał 95-100 m długości, ok. 19 m szerokości i zanurzenie o wielkości 5 m, to wszystko sprawia, że będzie też największą jednostką tej klasy służącą w polskiej MW. Duża wyporność (nawet 6 tys. t, 3 raz większa niż w przypadku aktualnie eksploatowanych starych jednostek ratowniczych – ORP Piast i ORP Lech) pozwoli na budowę lądowiska dla śmigłowca, na wyposażeniu okrętu znajdą się też sonary (prawdopodobnie sonar boczny i holowany) orazsystem dynamicznego pozycjonowania, który umożliwi utrzymywanie jednostki w jednym miejscu bez konieczności rzucania kotwicy. Inwestycja jest dodatkowo związana z programem „Orka”, w ramach którego MW ma otrzymać okręty podwodne.
Sporo pracy ma stocznia Remontowa Shipbuilding. W ub.r. trwały prace przy budowie drugiej serii 3 niszczycieli min typu Kormoran II oraz okrętów rozpoznania radioelektronicznego programu Delfin. Na terenie stoczni prowadzona jest więc
budowa i wyposażanie 5 okrętów wojskowych jednocześnie. Wspomniane niszczyciele min to ORP Jaskółka, ORP Rybitwa i ORP Czajka, zaśokręty rozpoznania SIGINT to ORP Jerzy Różycki i ORP Henryk Zygalski.
Okręty typu Kormoran II powstają w ramach konsorcjum firm: OBR Centrum Techniki Morskiej SA (OBR CTM) oraz PGZ Stocznia Wojenna, którego liderem jest stocznia Remontowa Shipbuilding. Głównych ich celem będzie poszukiwanie i zwalczanie min morskich na wodach polskiej strefy ekonomicznej, jak i w grupach taktycznych na Morzu Bałtyckim i Północnym, posłużą także do wykonywania pozostałych zadań pomocniczych. O nowoczesności jednostek świadczyć mają rozwiązania utrudniające ich wykrycie lub zniszczenie (niska sygnatura radarowa i termiczna, pasywne systemy obrony, pętle demagnetyzacyjne) oraz wysokie parametry manewrowe (pędniki cykloidalne, które zapewniają możliwość poruszania się praktycznie w każdym kierunku z jednakową mocą). Sporą zaletą jednostek mają być również zaawansowane czujniki, które umożliwią cenną w warunkach bojowych wielozadaniowość.
Przekazanie ORP Jaskółka zaplanowano na wrzesień 2026 r., pozostałe 2 okręty zostaną zakończone w lutym (ORP Rybitwa) w i październiku 2027 r. (ORP Czajka).
W ramach pierwszej serii powstały 3 okręty: ORP Kormoran (wejście do służby w listopadzie 2017 r.), ORP Albatros (wejście do służby w listopadzie 2022 r.) i ORP Mewa (wejście do służby w listopadzie 2023 r.). Wszystkie służą w 13. Dywizjonie Trałowców w 8 Flotylli Obrony Wybrzeża.
Natomiast SIGINT (signals intelligence) oznacza klasę okrętów rozpoznania radioelektronicznego w ramach programu Delfin, które nazywane są także okrętami wywiadowczymi. Dwie jednostki, które powstają w gdańskiej stoczni, mają zastąpić wiekowe (zbliżające się do 50 lat) jednostki ORP Nawigator oraz ORP Hydrograf. Nowoczesne okręty będą przeznaczone do takich zadań jak prowadzenie nasłuchu elektronicznego, rozpoznawanie sygnałów radioelektronicznych i łączności radiowej. Na podstawie umowy z listopada 2022 r. za opracowanie okrętów, ich budowę, a także integrację systemów pokładowych odpowiada szwedzki koncern Saab, a Remontowa Shipbuilding uczestniczy w projekcie jako podwykonawca odpowiedzialny za budowę okrętów w Polsce.
Wodowanie ORP Jerzy Różycki odbyło się w lipcu 2025 r., a w styczniu 2026 r. na wodę spłynął ORP Henryk Zygalski, aktualnie trwają próby morskie i wykończanie jednostek, do służby mają wejść w 2027 r.
Remontowa Shipbuilding zbuduje również 2 okręty hydrograficzne w ramach programu Hydrograf. Wartość, podpisanego pod koniec maja br., kontraktu to 1,5 mld zł (355 mln euro). Nowe okręty hydrograficzne będą miały ok. 60 m długości i 13 m szerokości. Zasięg działania wyniesie 5000 Mm mil, a prędkość maksymalna ok. 13 w. Załoga ma liczyć 48 osób, w tym operatorów bezzałogowych pojazdów pływających. Autonomiczność będzie nie mniejsza niż 20 dób. Jednostki te zastąpią dotychczas znajdujące się w służbie od lat 70. XX w. okręty ORP Arctowski i ORP Heweliusz.
Artykuł opracowany we współpracy z czasopismem „Namiary na Morze i Handel”.
